On The Silver Globe (Na Srebrnym Globie) – Andrzej Zulawski

On The Silver Globe

To 1900 o Jerzy Żuławski γράφει το βιβλίο «On The Sliver Globe» (σ.σ.: «Στην Ασημένια Υδρόγειο») για τη τριλογία «The Lunar Trilogy». Εβδομήντα πέντε χρόνια αργότερα, ο μακρινός ανιψιός του, Andrzej Zulawski θα αναλάβει την κινηματογραφική μεταφορά του.

Ως το 1975 ο Ζουλάφσκι είχε ήδη δύο εξαιρετικές ταινίες στο ενεργητικό του («The Third Part Of The Night» & «The Devil»), ενώ μόλις είχε ολοκληρώσει την πιο επιτυχημένη του («L’ Important C’ Est D’ Aimer»). Ο σκηνοθέτης είχε καταφύγει από το ’72 στη Γαλλία για να αποφύγει τον έλεγχο και τη λογοκρισία της πολωνικής κυβέρνησης, όμως η καταξίωση που συνόδευσε το τελευταίο του φιλμ προέτρεψε το Υπουργείο Πολιτισμού της λαϊκής δημοκρατίας (τότε) να προσφέρει στο Ζουλάφσκι το εισιτήριο της επιστροφής στην πατρίδα, και τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει εκεί το έργο της αρεσκείας του. Μια ευκαιρία που αξιοποίησε με τον καλύτερο τρόπο.

Μια ομάδα κοσμοναυτών εγκαταλείπει τη Γη για να βρει την ελευθερία σε ένα νέο πλανήτη. Όσα συμβαίνουν από τη στιγμή της άφιξής τους παρομοιάζονται με το χρονικό της διαμονής του ανθρώπου -στην πραγματικότητα- στον πλανήτη (μας). Ο επεκτατισμός, η επιβολή στον άλλο, οι εξουσιαστικές δομές αποτελούν το προκάλυμμα για τους παραληρηματικούς υπαρξιακούς μονολόγους των ηρώων. Η νέα γη λειτουργεί ως το πεδίο για να απολέσουν την εξελιγμένη τεχνολογία και να επανέλθουν στην πρωτόγονη μορφή τους. Μόνο ένα μέλος της ομάδας επιλέγει να καταγράφει με την κάμερα της στολής του τα όσα συμβαίνουν. Τα άπειρα υποκειμενικά πλάνα δίνουν ένα τόνο (ψευδο)ντοκυμαντέρ σε συνδυασμό με τα μονοπλάνα που ‘χει στήσει ο Ζουλάφσκι σε συνεργασία με τον ειλικρινά εκπληκτικό διευθυντή φωτογραφίας του, Andrzej Jaroszewicz.

Μονάχα με ένα αποσβολωμένο ανοιχτό στόμα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει αυτό το έργο. Η ορμητικότητά του είναι ανείπωτη. Ανά στιγμές μπορεί να θυμίσει ακόμη και αρχαία τραγωδία, παρότι ταινία επιστημονικής φαντασίας. Ο κύκλος του χρόνου και της ζωής παρίσταται μέσω των συμβολισμών της ιστορίας, οι οποίοι απαιτούν από τον εγκέφαλο να τους αποκρυπτογραφήσει. Το «On The Silver Globe» είναι ένα φιλοσοφικό δοκίμιο σε φιλμ, μια εμπειρία που μπορεί να βιωθεί ολοκληρωτικά μόνο στην κινηματογραφική αίθουσα, για την οποία είναι πλασμένη.

Το φθινόπωρο του 1977, ο νέος υπουργός Πολιτισμού βλέποντας την ταινία -που ήταν κατά 80% ολοκληρωμένη- αποφάσισε πως πρόκειται για μια αλληγορία για τη μάχη του λαού ενάντια στον ολοκληρωτισμό, και για να επιβεβαιώσει ακριβώς αυτό, διέταξε τη διακοπή κάθε εργασίας πάνω στην ταινία και την καταστροφή των πάντων (αρνητικών, κουστουμιών, κυριολεκτικά όλα). Ο Ζουλάφσκι συντετριμμένος επέστρεψε στη Γαλλία.

Οι συντελεστές και το συνεργείο δε συμμορφώθηκαν με την εντολή του υπουργού, και κράτησαν το υλικό κρυμμένο. Χρειάστηκε να περάσουν δέκα χρόνια ώστε να μπορέσουν να «ολοκληρώσουν» την ταινία. Οι σκηνές που δε γυρίστηκαν ποτέ, αντικαταστάθηκαν με το voice over του ίδιου του Ζουλάφσκι, χωρίς παραδόξως να χαθεί ούτε λίγη από τη δύναμη της ιστορίας. Χάρη στην απείθεια και το ζήλο μερικών ανθρώπων, αυτή τη στιγμή μπορούμε να απολαμβάνουμε τέτοιες ταινίες, με τη συγκεκριμένη να είναι αν όχι η καλύτερη στο είδος της, μία από τις καλύτερες όλων των εποχών. Πέρα από την έμπνευση που προσφέρει το ίδιο το δημιούργημα, δε γίνεται να παραμεληθεί η δουλειά των συντελεστών, που γινόταν ενάντια στις συνθήκες, και να αποτελέσει και εκείνη ώθηση για δουλειά με πείσμα. Το άθροισμα και των δύο, προξενεί μονάχα Σεβασμό.

Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ των Καννών το 1988.

Κείμενο: Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος

Μια σκέψη σχετικά μέ το “On The Silver Globe (Na Srebrnym Globie) – Andrzej Zulawski

Δώσε μας feedback

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s