Timbuktu – Abderrahmane Sissako

«Τα τσιγάρα απαγορεύονται.»
«Η μουσική απαγορεύεται.»

Αυτοί δεν είναι οι νόμοι ενός φασιστικού καθεστώτος, αλλά εκείνοι που επιβλήθηκαν από τους φονταμενταλιστές στο βόρειο Μάλι το 2012. Η ιδεολογική τάση του φονταμενταλισμού ερμηνεύεται ως ακραία συντηρητική πίστη σε παραδοσιακά θρησκευτικά βιώματα, η οποία εκδηλώνεται με τη βία και την καταπίεση. Εδώ, η πολιτική εξουσία αντικαθίσταται από τη θρησκευτική εξουσία, η συμμόρφωση επιβάλλεται στο όνομα του -όποιου- θεού και όχι στο κράτος.

Ο φανατισμός, ο συντηρητισμός κι ο ασφυκτικός έλεγχος στρέφονται ενάντια σε καθετί ξένο που είναι «επικίνδυνο» για την εσωτερική ασφάλεια και κυριαρχία της πανίσχυρης θρησκείας. Κατά συνέπεια, το μόνο κριτήριο για την απόδοση δικαιοσύνης είναι «ο λόγος του θεού» ο οποίος μπορεί να αλλάζει ανά πάσα στιγμή, κι εξαρτάται από τον επίγειο εκπρόσωπό του που τον εκφέρει. Θύμα αυτής της κατάστασης θα βρεθεί και ο Kidane (Ibrahim Ahmed), ήρωας της ταινίας, ο οποίος θα προστεθεί στο σύνολο των θυμάτων του παραλογισμού.

2 TIMBUKTU de Abderrahmane Sissako

Η κινηματογράφηση του Σισσακό, με έντονα τα στοιχεία του ντοκυμαντέρ, είναι αξιοθαύμαστη ως προς τον τρόπο που εισάγει το θεατή σε μια πραγματικότητα που τείνει να παγιωθεί πια, και με την έλευση του Ισλαμικού Κράτους. Πράγματα που ανήκουν στη φαντασία κυρίως, εδώ ενυλώνονται κι ακόμη περισσότερο αποτελούν την καταδίκη πολλών ανθρώπων. Η ταινία καταφέρνει να είναι κορυφαία, όχι τόσο για την ιστορία της, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο απεικονίζει την αντίσταση των ανθρώπων στο σκοταδισμό των κυρίαρχων, πληρώνοντας ακριβά το τίμημα για την απείθειά τους.

Εκείνο που διακρίνεται βλέποντας το «Timbuktu», είναι ότι ο φονταμενταλισμός (και ο ολοκληρωτισμός εν γένει) είναι μια ξεκάθαρη επιλογή, και δεν αποτελεί εύρημα ενός συγκεκριμένου θρησκεύματος. Εν προκειμένω, είναι οι ισλαμιστές, το Ισλάμ όμως δεν προϋποθέτει ένα θεοκρατικό ολοκληρωτικό καθεστώς. Αυτή η σημαντική πληροφορία, που πολύ συχνά δε λαμβάνεται υπόψη, υπογραμμίζεται στην ταινία με την παρουσία του ιμάμη που αντιτίθεται στους ένοπλους εξουσιαστές, που τον αγνοούν επιδεικτικά. Εκείνο που τους ενδιαφέρει είναι η δύναμη, και όχι να «πλησιάσουν το θείο».

Η ταινία του Σισσακό έρχεται σε μια χρονική περίοδο που η δαιμονοποίηση του Ισλαμ και η ισλαμοφοβία βρίσκονται στα ύψη, μετά και τα γεγονότα στο Παρίσι. Είναι επομένως σημαντική για τον επιπλέον λόγο, ότι απεικονίζει την ίδια επίθεση στην ελευθερία, όπως καταγράφηκε στα γραφεία του Charlie Hebdo, να στοχεύει αυτή τη φορά τους «δικούς της» ανθρώπους. Η θρησκεία επομένως, δεν είναι παρά μια πρόφαση για τον εξουσιαστή.

Το «Timbuktu» ήταν μία από τις καλύτερες ταινίες του περσινού «Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης», ενώ σάρωσε στα βραβεία Σεζάρ και κέρδισε μια υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Δικαίως, είναι ήδη μία από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς που διανύουμε.

Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος

Δώσε μας feedback

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s